Các Cặp Tiền Tệ Forex: Major, Minor, Exotic Là Gì Và Nên Chọn Cặp Nào Khi Mới Bắt Đầu

Mở nền tảng giao dịch lần đầu, trader mới thường thấy danh sách hàng chục, có khi hàng trăm mã như EUR/USD, GBP/JPY hay USD/TRY mà không biết cặp nào dành cho mình. Thực tế các cặp tiền tệ forex được chia thành ba nhóm là major, minor và exotic, và nhóm quyết định phần lớn chi phí giao dịch cùng mức độ khó của từng cặp.
Trong bài viết này, Backcom.io sẽ giải thích cặp tiền major minor exotic khác nhau ở đâu, cách so sánh chi phí giữa các cặp, cách tránh mở hai lệnh thực chất là một, rồi gợi ý cặp tiền forex cho người mới nên bắt đầu từ đâu:
- Cách đọc một cặp tiền và ba nhóm major, minor, exotic kèm số liệu thị trường của BIS.
- Cách so sánh cặp tiền spread thấp bằng chi phí thực mỗi lot thay vì chỉ nhìn số pip.
- Nhận biết cặp tiền tương quan để không nhân đôi rủi ro mà không hay biết.
- Cách chọn một hai cặp để luyện tập trước khi mở rộng danh mục.
Các Cặp Tiền Tệ Forex Là Gì? Cách Đọc Đồng Tiền Cơ Sở Và Đồng Tiền Định Giá
Cặp tiền tệ forex là hai đồng tiền được niêm yết cùng nhau để cho biết một đồng đáng giá bao nhiêu đồng còn lại. Đồng đứng trước gọi là đồng tiền cơ sở, đồng đứng sau gọi là đồng tiền định giá, và giá của cặp luôn là số đơn vị đồng định giá cần có để đổi một đơn vị đồng cơ sở.
Ví dụ, nếu EUR/USD đang ở 1,1000 thì 1 euro đổi được 1,1000 đô la Mỹ. Khi trader mua EUR/USD, trader mua euro và bán đô la. Khi trader bán cặp này, trader bán euro và mua đô la. Mọi lệnh forex là hai giao dịch gộp thành một, nên đồng này yếu đi thì đồng kia mạnh lên.
Trước khi vào từng nhóm, trader cần nắm hai điều về cách niêm yết:
- Giá bid và ask: sàn luôn báo hai giá, và khoảng cách giữa chúng là spread. Bài bid ask là gì giải thích chi tiết hơn.
- Đơn vị pip: hầu hết cặp tính pip ở chữ số thập phân thứ tư, riêng cặp có đồng yên Nhật tính ở chữ số thứ hai. Cách quy đổi nằm ở bài pip là gì và cách tính giá trị pip.
Cặp Tiền Major Minor Exotic: Major Là 7 Cặp Có Đô La Mỹ Và Dẫn Đầu Thanh Khoản

Cặp tiền major là nhóm cặp có đô la Mỹ ở một vế cùng một trong các đồng tiền lớn khác, và danh sách thông dụng gồm bảy cặp. Tên nhóm có thể khác nhau chút ít giữa các sàn.
| Cặp | Hai đồng tiền |
|---|---|
| EUR/USD | Euro, đô la Mỹ |
| USD/JPY | Đô la Mỹ, yên Nhật |
| GBP/USD | Bảng Anh, đô la Mỹ |
| USD/CHF | Đô la Mỹ, franc Thụy Sĩ |
| AUD/USD | Đô la Úc, đô la Mỹ |
| USD/CAD | Đô la Mỹ, đô la Canada |
| NZD/USD | Đô la New Zealand, đô la Mỹ |
Vì sao nhóm này được gọi là major? Câu trả lời nằm ở thanh khoản. Theo khảo sát ba năm một lần của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), giao dịch ngoại hối OTC đạt khoảng 9,5 nghìn tỷ USD mỗi ngày vào tháng 4/2025 (bản công bố đầu ngày 30/09/2025 ghi 9,6 nghìn tỷ, sau đó BIS hiệu chỉnh), và đô la Mỹ xuất hiện ở một vế của 89,2% số giao dịch. Euro có mặt ở 28,9%, yên Nhật 16,8% và bảng Anh 10,2%. Các tỷ trọng cộng lại thành 200% vì mỗi giao dịch có hai đồng tiền.
Số liệu theo từng cặp trong bảng chi tiết của BIS cho thấy khoảng cách giữa các cặp lớn đến mức nào:
| Cặp | Doanh số trung bình mỗi ngày, tháng 4/2025 (mọi loại hợp đồng) |
|---|---|
| EUR/USD | khoảng 1.970 tỷ USD |
| USD/JPY | khoảng 1.370 tỷ USD |
| GBP/USD | khoảng 715 tỷ USD |
| USD/CAD | khoảng 492 tỷ USD |
| AUD/USD | khoảng 467 tỷ USD |
| USD/CHF | khoảng 455 tỷ USD |
Tham khảo bảng 3 trong báo cáo BIS Triennial Central Bank Survey 2025, công bố ngày 30/09/2025 và đối chiếu tại ngày 14/11/2026, đã loại trùng giữa các dealer, gồm giao ngay, kỳ hạn, hoán đổi và quyền chọn. Số liệu có thể được BIS hiệu chỉnh, cần kiểm tra lại trên trang của BIS.
Tham khảo trực tiếp: trang thống kê BIS về doanh số ngoại hối tháng 4/2025, bản hiệu chỉnh trong BIS Quarterly Review 12/2025, thông cáo của BIS về khảo sát ngoại hối tháng 4/2025 và số liệu riêng cho thị trường London của Ngân hàng Trung ương Anh.
Thanh khoản cao có ba hệ quả thực tế cho trader: spread thường hẹp hơn, giá ít bị trượt khi vào lệnh, và tin tức về từng đồng tiền được phân tích rộng rãi. Đổi lại, các cặp major cũng là nơi tin vĩ mô như lãi suất Fed hay bảng lương phi nông nghiệp tạo biến động mạnh trong vài phút. Bài Fed là gì và lãi suất Fed tác động ra sao giải thích vì sao đô la hay gây các cú giật giá.
Cặp Tiền Minor Và Cặp Chéo: Không Có USD, Thường Tốn Chi Phí Hơn
Cặp tiền minor, còn gọi là cặp chéo (cross), là cặp hai đồng tiền lớn không có đô la Mỹ. Các cặp phổ biến gồm EUR/GBP, EUR/JPY, GBP/JPY, EUR/CHF, AUD/JPY, EUR/AUD và GBP/CAD.
Chúng được gọi là cặp chéo vì giá được suy ra từ hai cặp major. Chẳng hạn EUR/JPY phản ánh sự kết hợp giữa EUR/USD và USD/JPY. Trader nên nhớ ba đặc điểm của nhóm này:
- Spread thường rộng hơn: khối lượng giao dịch thấp hơn major, dù mức chênh lệch khác nhau giữa các sàn và loại tài khoản.
- Biên độ lớn hơn: các cặp như GBP/JPY thường dao động trong ngày mạnh hơn EUR/USD, nên cùng khoảng cách cắt lỗ tính theo pip thì rủi ro khác nhau.
- Giá trị pip đổi theo tỷ giá: đồng định giá không phải đô la nên 1 pip phải quy đổi, và con số thay đổi theo thời điểm.
Lấy ví dụ giả định để thấy điểm cuối. Với EUR/GBP, đồng định giá là bảng Anh nên 1 pip trị giá 10 bảng cho mỗi lot tiêu chuẩn. Nếu GBP/USD đang ở 1,3000, 10 bảng tương đương khoảng 13 USD. Khi tỷ giá GBP/USD đổi, giá trị pip của EUR/GBP đổi theo ngay cả khi giá EUR/GBP không nhúc nhích.
Vì vậy trader dùng cặp chéo nên tính khối lượng bằng công cụ chứ không nhẩm. Công cụ tính khối lượng lệnh làm việc này, và bài lot là gì giải thích đơn vị lot.
Cặp Tiền Exotic: Vì Sao Spread Và Phí Qua Đêm Thường Cao Hơn

Cặp tiền exotic là cặp ghép một đồng tiền lớn với đồng tiền của một nền kinh tế mới nổi hoặc nhỏ, ví dụ USD/TRY (lira Thổ Nhĩ Kỳ), USD/ZAR (rand Nam Phi), USD/MXN (peso Mexico) hoặc USD/SGD (đô la Singapore). Nhiều sàn xếp USD/SGD vào nhóm này dù đồng Singapore khá ổn định, nên trader cần xem phân loại trên chính sàn mình dùng.
Nhóm exotic có bốn đặc điểm trader cần cân nhắc:
- Spread rộng: thanh khoản thấp nên chênh lệch bid ask thường lớn hơn nhiều so với major, và có thể nở thêm khi thị trường thưa người hoặc có tin.
- Swap đáng kể: chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền thường lớn nên phí qua đêm có thể cao khi giữ lệnh nhiều ngày. Chiều lệnh quyết định trader nhận hay trả swap.
- Biến động theo tin địa phương: quyết định của một ngân hàng trung ương nhỏ hay biến cố trong nước có thể khiến giá nhảy mạnh.
- Giờ giao dịch lệch: cặp exotic thường sôi động theo phiên của quốc gia đó, ngoài giờ giá dễ thưa và giật.
Exotic không "xấu", nhưng chi phí và rủi ro nhiều tầng hơn, nên trader mới chưa cần chạm vào nhóm này. Bài spread là gì trong forex là chỗ nên học trước.
Cặp Tiền Spread Thấp: Cách So Sánh Chi Phí Giữa Các Cặp

Câu hỏi hay gặp nhất là cặp nào có spread thấp nhất, nhưng câu trả lời phụ thuộc vào sàn, loại tài khoản và giờ giao dịch. EUR/USD thường nằm trong nhóm spread hẹp nhất, nhưng con số mỗi sàn mỗi khác nên không có một mức chung.
Cách so sánh đúng gồm ba bước:
- Chọn cùng điều kiện: cùng sàn, cùng loại tài khoản, cùng khung giờ. Spread lúc 03:00 giờ Việt Nam không so được với spread đầu phiên Âu.
- Quy ra tiền cho 1 lot: chi phí = spread tính bằng pip × giá trị 1 pip, cộng commission nếu loại tài khoản có tính.
- So thêm swap nếu giữ lệnh qua đêm: với lệnh lướt trong ngày có thể bỏ qua, với lệnh nhiều ngày thì swap đôi khi lớn hơn spread.
Ví dụ giả định, không phải số của sàn nào. Cặp A có spread 0,8 pip và 1 pip trị giá 10 USD thì chi phí vào lệnh khoảng 8 USD cho 1 lot. Cặp B có spread 12 pip và 1 pip trị giá 7 USD thì chi phí khoảng 84 USD cho 1 lot, cao hơn mười lần. Vì vậy trader nên hỏi "một vòng mua bán tốn bao nhiêu tiền" thay vì chỉ so số pip.
Công thức đứng riêng cho dễ nhớ:
Chi phí spread mỗi lot = Spread (pip) × Giá trị 1 pip (USD)
Trader giao dịch nhiều lot nên tính phí theo tháng. Hoàn phí giúp giảm phần chi phí này, nhưng không thay thế việc chọn cặp có chi phí hợp lý. Trader có thể xem so sánh hoàn phí các sàn để biết mức hoàn của từng sàn. Backcom.io là đối tác giới thiệu (IB/affiliate) độc lập của các sàn, khoản hoàn phí được trích từ hoa hồng sàn trả cho Backcom.io, xem thêm tại tuyên bố rủi ro.
Cặp Tiền Tương Quan: Khi Hai Lệnh Thực Ra Là Một Cược

Cặp tiền tương quan là các cặp có giá thường đi cùng hướng hoặc ngược hướng nhau theo một quy luật khá ổn định. Mức độ tương quan được đo bằng hệ số từ -1 đến +1: gần +1 là hai cặp hay đi cùng chiều, gần -1 là hay đi ngược chiều, gần 0 là gần như không liên quan.
Nguyên nhân phổ biến nhất là một đồng tiền chung. EUR/USD và GBP/USD cùng có đô la Mỹ ở vế sau, nên khi đô la mạnh lên, cả hai thường giảm. USD/CHF có đô la ở vế đầu nên thường đi ngược EUR/USD. AUD/USD và NZD/USD cũng thường đi gần nhau vì hai nền kinh tế có nhiều điểm giống.
Hệ quả cho trader nằm ở cách đếm rủi ro:
- Mua EUR/USD và mua GBP/USD cùng lúc là hai lệnh cùng bán đô la.
- Mua EUR/USD và bán USD/CHF cũng cùng bán đô la, dù nhìn là hai cặp khác nhau.
- Nếu mỗi lệnh rủi ro 1% tài khoản và ba lệnh cùng phía đô la, rủi ro thực có thể tiến gần 3% khi đô la đảo chiều.
Điều đáng chú ý là tương quan không cố định. Hai cặp đi cùng nhau mấy tháng qua có thể tách ra khi một ngân hàng trung ương đổi chính sách. Cách làm gọn là liệt kê mọi lệnh đang mở, ghi đồng tiền nào được mua, đồng nào bị bán, rồi đếm xem đồng nào lặp lại.
Bài quản lý vốn forex và cách tính lot hướng dẫn tính khối lượng để tổng rủi ro vẫn nằm trong mức chấp nhận được.
Cặp Tiền Forex Cho Người Mới: Nên Chọn Cặp Nào Và Cách Chọn
Người mới không cần biết hết hàng trăm mã mà chỉ cần hiểu thật kỹ một đến hai cặp, vì mỗi cặp có nhịp và phản ứng với tin khác nhau. Bốn tiêu chí giúp lọc nhanh:
- Thanh khoản và spread: ưu tiên cặp major, vì chi phí vào lệnh thấp và giá ít bị giật bất thường.
- Giờ giao dịch của trader: chọn cặp sôi động đúng khung giờ mình rảnh. Bài giờ giao dịch forex theo giờ Việt Nam và công cụ giờ giao dịch forex cho biết phiên nào mở khi nào.
- Biến động phù hợp khẩu vị: cặp biến động mạnh lãi nhanh nhưng cũng lỗ nhanh, nên cần giảm khối lượng.
- Dễ tìm thông tin: EUR/USD và USD/JPY được phân tích nhiều nên dễ tìm lịch tin và dữ liệu hơn cặp ít người trade.
Lộ trình thực tế cho người mới gồm ba giai đoạn:
- Giai đoạn 1: theo dõi một cặp major trên tài khoản demo, ghi lại giờ giá chạy mạnh và tin nào làm giá giật.
- Giai đoạn 2: giao dịch thật với khối lượng nhỏ trên chính cặp đó, giữ rủi ro mỗi lệnh thấp.
- Giai đoạn 3: thêm cặp thứ hai khi đã kiểm tra tương quan, tránh hai cặp cùng có đô la ở một vế nếu chưa muốn nhân đôi rủi ro. Khi quen tính giá trị pip, trader có thể cân nhắc thêm minor và nên xem đòn bẩy trong forex trước.
Câu Hỏi Thường Gặp Về Các Cặp Tiền Tệ Forex
Cặp Tiền Nào Tốt Nhất Cho Người Mới Bắt Đầu?
Không có cặp tốt nhất cho tất cả, nhưng trader mới thường bắt đầu với một cặp major như EUR/USD hoặc USD/JPY vì thanh khoản lớn, tài liệu nhiều. Điều quan trọng hơn tên cặp là theo một cặp vài tuần trên demo, rồi mới chuyển sang tiền thật với khối lượng nhỏ.
Major, Minor, Exotic Khác Nhau Ở Điểm Nào?
Major là các cặp có đô la Mỹ và một đồng tiền lớn, thanh khoản cao nhất. Minor là cặp giữa hai đồng lớn không có đô la, như EUR/GBP. Exotic ghép một đồng lớn với tiền của nền kinh tế nhỏ hoặc mới nổi, như USD/TRY. Spread và rủi ro nhìn chung tăng dần từ major tới exotic.
Cặp Nào Có Spread Thấp Nhất?
Spread phụ thuộc sàn, loại tài khoản và giờ giao dịch, nên không có một con số chung. Thường thì EUR/USD nằm trong nhóm spread hẹp, nhưng trader nên so cùng sàn, cùng loại tài khoản, cùng khung giờ rồi quy ra tiền cho 1 lot.
Có Nên Mở Hai Cặp Tương Quan Cùng Lúc Không?
Chỉ nên làm khi trader chủ đích tăng cùng một hướng và đã tính rủi ro gộp. Mua EUR/USD và GBP/USD cùng lúc thực chất là hai lệnh bán đô la, nên tổng rủi ro gần gấp đôi một lệnh. Với người mới, cách an toàn là giữ một lệnh cho mỗi đồng tiền chính.
Kết Luận: Chọn Ít Cặp, Hiểu Kỹ Và Tính Rủi Ro Gộp
Các cặp tiền tệ forex không khó nếu trader chia chúng thành major, minor và exotic, rồi đánh giá theo ba thứ: thanh khoản, chi phí quy ra tiền cho mỗi lot, và mức độ tương quan với các lệnh đang mở. Trader cần nhìn đồng thời ba yếu tố này thay vì chỉ chọn cặp vì nghe nói biến động mạnh.
Việc nên làm gọn lại như sau: chọn một cặp major, theo dõi trên demo, tính chi phí thật cho 1 lot, ghi lại đồng tiền nào đang mua và bán trong mọi lệnh, rồi mới nghĩ tới cặp thứ hai. Nếu bắt đầu từ con số 0, trader có thể đọc forex là gì dành cho người mới trước khi quay lại bài này để chọn cặp phù hợp, và xem danh sách sàn forex khi cần so điều kiện giao dịch giữa các sàn.
Disclaimer: Nội dung được Backcom.io tổng hợp nhằm mục đích cung cấp thông tin và tham khảo, không phải lời khuyên đầu tư, khuyến nghị giao dịch hay tư vấn thuế/pháp lý. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy tiềm ẩn rủi ro mất vốn cao. Số liệu thị trường được trích từ BIS và có thể được hiệu chỉnh, cần kiểm tra lại trên nguồn gốc trước khi sử dụng.
Bài viết có hữu ích không?
Tham Gia Cộng Đồng Backcom.io
Cập nhật thông tin hoàn phí giao dịch, kinh nghiệm trade, ưu đãi từ sàn và kết nối với hàng ngàn trader trên toàn thế giới.
Backcom App
Theo Dõi Hoàn Phí Mỗi Ngày
Mọi khoản hoàn phí hiện rõ theo từng sàn, từng ngày. Quản lý ví và rút hoàn phí ở cùng một nơi.
Mở Backcom App


